گسترش همکاریهای کشاورزی میان ایران و بلاروس با تمرکز بر بذرهای پرمحصول، توسعه زنجیره دام و طیور و بهرهگیری از فناوریهای نوین، به مرحلهای تازه رسیده است. سفر اخیر معاون وزیر جهاد کشاورزی و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی (تات) به بلاروس، علاوه بر تقویت روابط علمی و تحقیقاتی، زمینه طراحی نقشه راه مشترک برای توسعه کشاورزی هوشمند را نیز فراهم کرده است.
بر اساس برنامهریزیهای انجام شده، یکی از مهمترین محورهای همکاری دو کشور، مذاکره برای واردات بذر ارقام پرمحصول کلزا و توسعه همکاریهای فنی در تولید دانههای روغنی است. این موضوع از منظر امنیت غذایی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا آمارهای رسمی نشان میدهد ایران طی سالهای اخیر سالانه بین ۸۰ تا ۹۰ درصد نیاز خود به روغن خوراکی را از طریق واردات تأمین میکند. به همین دلیل افزایش عملکرد مزارع کلزا و سایر دانههای روغنی یکی از اولویتهای سیاستگذاری بخش کشاورزی در سالهای اخیر بوده است.
در همین راستا، بلاروس به دلیل برخورداری از فناوریهای اصلاح بذر و تجربه در تولید ارقام پرمحصول در اقلیمهای سرد و معتدل، میتواند به عنوان شریک علمی و فنی ایران در این حوزه نقشآفرینی کند. استفاده از این ظرفیت میتواند بهرهوری تولید کلزا در ایران را افزایش دهد؛ بهگونهای که بر اساس دادههای منتشر شده در یک سال گذشته، متوسط عملکرد کلزا در برخی مزارع تحقیقاتی کشور تا حدود ۳ تن در هکتار افزایش یافته، در حالی که میانگین تولید در بسیاری از مناطق هنوز کمتر از این میزان است.
از سوی دیگر، همکاری در زنجیره دام و طیور نیز از محورهای مهم این تعاملات محسوب میشود. حضور شرکت ایرانی «آفتاب» در مینسک با حدود پنج هزار هکتار اراضی کشاورزی و دامداری صنعتی هزار رأسی، نمونهای از ورود بخش خصوصی ایران به سرمایهگذاریهای فرامرزی در حوزه کشاورزی است. چنین سرمایهگذاریهایی علاوه بر انتقال فناوری و تجربه مدیریتی، میتواند دسترسی ایران به نهادهها، خوراک دام و بازارهای منطقهای را تسهیل کند.
همچنین یکی از مهمترین دستاوردهای این سفر، توافق برای اجرای پروژههای مشترک در حوزه کشاورزی هوشمند و استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت مزارع بوده است. فناوریهایی مانند پایش هوشمند مزارع، تحلیل دادههای اقلیمی، مدیریت دقیق مصرف آب و کود و پیشبینی بیماریهای گیاهی، در بسیاری از کشورهای پیشرو توانستهاند هزینههای تولید را کاهش داده و بهرهوری را افزایش دهند.
بنا به گزارش ITPNews، در یک سال گذشته روند حرکت کشاورزی جهان به سمت دیجیتالی شدن و استفاده از هوش مصنوعی سرعت قابل توجهی گرفته و برآوردها نشان میدهد ارزش بازار فناوریهای کشاورزی هوشمند تا سالهای آینده رشد قابل توجهی را تجربه خواهد کرد. در چنین شرایطی، همکاریهای تحقیقاتی میان سازمان تات و آکادمی علوم ملی بلاروس میتواند به انتقال دانش، توسعه پروژههای مشترک و بومیسازی فناوریهای نوین در کشاورزی ایران کمک کند.
در مجموع، مجموعه توافقات صورت گرفته میان ایران و بلاروس را میتوان گامی مهم در مسیر تقویت دیپلماسی علمی و فناوری کشاورزی دانست. تمرکز همزمان بر بذرهای پرمحصول، توسعه زنجیرههای تولید دام و طیور و ورود فناوریهای هوشمند به مدیریت مزارع، میتواند در بلندمدت به افزایش بهرهوری، کاهش وابستگی به واردات محصولات راهبردی و ارتقای امنیت غذایی کشور منجر شود.
