بحران بهرهوری در مرغداریها؛ نژاد آرین زیر ذرهبین کارشناسان / صنعت طیور ایران در سالهای اخیر با چالشهای متعددی در حوزه تامین نهاده و هزینههای تولید دست و پنجه نرم کرده است. با این حال، یکی از موضوعات بحثبرانگیز که تاثیر مستقیم بر امنیت غذایی و قیمت تمامشده مرغ دارد، بازگشت به نژاد بومی «آرین» است. بررسیهای آماری نشان میدهد که تفاوت معناداری میان شاخصهای تولیدی این نژاد با سویههای تجاری دنیا وجود دارد.
تحلیل ضریب تبدیل و عملکرد فنی
در حالی که نژادهای پیشرو جهانی مانند راس (Ross) و کاب (Cobb) ضریب تبدیلی بین ۱.۶ تا ۱.۷ دارند، نژاد آرین در شرایط مشابه پرورشی ضریب تبدیلی فراتر از ۲.۰ را ثبت کرده است. این به معنای مصرف حجم بسیار بالاتری از دان (ذرت و سویا) برای تولید هر کیلوگرم گوشت است. در اقتصادی که بیش از ۷۰ درصد هزینههای تولید مرغ را خوراک تشکیل میدهد، این اختلاف ۳۰ تا ۴۰ درصدی در ضریب تبدیل، عملاً توان رقابتی تولیدکننده داخلی را از بین میبرد.
نگاهی به سوابق و تحولات یک سال گذشته
در طول ۱۲ ماه گذشته، وزارت جهاد کشاورزی سیاستهای حمایتی گستردهای را برای احیای نژاد آرین دنبال کرد. هدف از این طرح، کاهش وابستگی به اجداد نژادهای خارجی و دستیابی به استقلال ژنتیکی بود. با این حال، گزارشهای میدانی از نیمه دوم سال ۱۴۰۲ تا کنون حاکی از آن است که بسیاری از مرغداران به دلیل تلفات بالاتر، دوره پرورش طولانیتر (بیش از ۴۵ روز برای رسیدن به وزن ایدهآل) و افت کیفیت لاشه در نژاد آرین، تمایل چندانی به جوجهریزی این واریته ندارند. عدم استقبال بازار از مرغهای با وزن بالا و چربی زیاد، که از ویژگیهای نژاد آرین در سنین بالا است، فشار مضاعفی را بر زنجیره توزیع وارد کرده است.
کارشناسان معتقدند ترویج دستوری یک نژاد بدون اصلاح نژادی مداوم و بهبود شاخصهای بیولوژیکی، تنها منجر به هدررفت منابع ارزی اختصاص یافته به نهادههای دامی میشود. جایگزینی نژادهای کمبهره با سویههایی که توانایی تبدیل بهینه خوراک را دارند، نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اقتصادی برای بقای صنعت طیور در سال ۱۴۰۳ محسوب میشود
