تاثیر خاموشی بر رشد جوجه‌های گوشتی

مقدمه : به‌طور سنتی، در هفته اول زندگی جوجه‌های گوشتی از برنامه‌های نوری پیوسته یا تقریباً پیوسته استفاده می‌شد تا جوجه‌ها بتوانند محیط اطرافشان را به‌خوبی شناسایی کرده و به آب و خوراک دسترسی پیدا کنند. اما اخیراً پژوهشی نشان داده که می‌توان روزانه تا ۴ ساعت خاموشی برای جوجه‌ها در نظر گرفت، بدون اینکه تأثیر منفی بر رشد و عملکرد آن‌ها داشته باشد. هفت روز اول پس از خروج از تخم برای جنبه‌های مختلف رشد جوجه‌های گوشتی بسیار حیاتی است. تحقیقات نشان می‌دهد که بین وزن بدن در روز هفتم و وزن بدن در زمان کشتار ارتباط مستقیمی وجود دارد، در حالی که استخوان‌های درشت‌نی و ران بیشترین رشد نسبی را در این دوره دارند. این موضوع تأیید می‌کند که دوره آغازین پرورش برای رشد استخوان و عضله بسیار مهم است. همچنین مشاهده شده است که دستگاه گوارش – که اندامی کلیدی برای عملکرد سیستم ایمنی پرنده است – در هفته اول به‌سرعت رشد می‌کند. بنابراین، محیطی که جوجه‌ها در ۷ روز ابتدایی نگهداری می‌شوند، باید با دقت طراحی و ایجاد شود تا عملکرد آن‌ها را به حداکثر رسیده و در عین حال سلامت و رفاهشان را به خطر نیندازد. بسیاری از راهبردهای مدیریتی در پرورش طیور بر فراهم‌ بودن خوراک و آب، و همچنین تنظیم مناسب دما و رطوبت در این دوره حساس تمرکز دارند، با این حال، اطلاعات محدودی درباره تأثیر نوردهی در هفته اول، به‌ویژه در شرایط ژنتیکی مدرن، در دسترس است. اگرچه تحقیقات گسترده‌ای درباره برنامه‌های روشنایی با تمرکز بر شدت نور، طول موج و دوره‌های نوری مختلف انجام شده، اما شواهد علمی کافی در مورد کاربرد نوردهی تقریباً مداوم در هفته اول – همان‌گونه که توسط شرکت‌های اصلاح‌نژادکننده اولیه توصیه می‌شود – وجود ندارد.

دوره خاموشی
در این مطالعه، پژوهشگران اثر یک دوره خاموشی طولانی‌تر (فاز خاموشی یا اسکوتوفاز) را که در ۷ روز نخست پس از هچ اعمال شده بود، بر عملکرد زنده بررسی کردند. آن‌ها از جوجه‌های گوشتی نژاد راس ۷۰۸ استفاده کرده و به مدت ۱۴ روز آنها را با دو برنامه نوری متفاوت (۲۰ ساعت روشنایی و ۴ ساعت خاموشی در مقابل ۲۳ ساعت روشنایی و ۱ ساعت خاموشی) که از روز اول هچ اعمال شد پرورش دادند. از روز هشتم تا چهاردهم، برنامه نوری گروه کنترل (۲۳ ساعت روشنایی و ۱ ساعت خاموشی) نیز به ۲۰ ساعت روشنایی و ۴ ساعت خاموشی تغییر داده شد تا تمرکز فقط بر تأثیر تفاوت بین گروه‌ها در طول ۷ روز اول باشد. در طول ۷ روز اول، نرخ رشد اندازه‌گیری شد و پس از ۱۴ روز، دو پارامتر دیگر مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی یا (FCR) نیز برای تعیین تفاوت در عملکرد مورد ارزیابی قرار گرفتند.

عدم تفاوت در رشد بین برنامه‌های نوری
برخلاف انتظار مبنی بر کاهش مصرف خوراک یا آب، پژوهشگران هیچ تفاوت معناداری مشاهده نکردند و حتی پیشنهاد کردند که فراهم کردن یک دوره خاموشی ممکن است مزایای بیشتری برای رشد و توسعه پرنده داشته باشد. تفاوت بین دو برنامه نوری مختلف 20 ساعت روشنایی و 4 ساعت خاموشی در مقابل 23 روشنایی و 1 ساعت خاموشی هیچ تفاوت معناداری در عملکرد زنده از نظر پر بودن چینه‌دان، وزن بدن، نرخ رشد، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی (FCR) نشان نداد.

پر بودن چینه‌دان بین دو گروه تفاوتی نداشت، به طوری که 8/96% از پرندگان در گروه کنترل 23 روشنایی و 1 ساعت خاموشی و 1/96% در گروه دارای دوره خاموشی 20 ساعت روشنایی و 4 ساعت خاموشی دارای خوراک و آب بودند. یافته‌های مربوط به پر بودن چینه‌دان نشان می‌دهد که ۳ ساعت خاموشی اضافی در ۲۴ ساعت اول تأثیر معناداری بر مصرف خوراک و آب بلافاصله پس از قرارگیری جوجه‌ها نداشته است. از آنجا که پارامتر درمانی (فاز خاموشی) بیش از ۱۲ ساعت پس از قرارگیری اعمال شده است، این نتیجه با مطالعات قبلی که نشان می‌دادند احتمالاً جوجه‌ها در ۱۲ ساعت اول خوراک و آب را شناسایی می‌کنند، همخوانی دارد. با این حال، این مشاهده ممکن است تحت تأثیر متغیرهای دیگری مانند کیفیت جوجه و نحوه قرارگیری منابع نیز باشد.

عملکرد زنده از طریق وزن بدن، افزایش وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی (FCR) ارزیابی شد (جدول ۱). با اینکه برنامه‌های نوری معمول طوری طراحی شده‌اند که دسترسی پرنده به خوراک و زمان تغذیه را به حداکثر برسانند، ۲۱ ساعت روشنایی بیشتری که گروه کنترل در این مطالعه دریافت کرد، منجر به افزایش وزن بیشتر نشد. محققین تاکید داشتند، از آنجا که در روز هفتم و روز چهاردهم تفاوتی در عملکرد مشاهده نشد، به نظر نمی‌رسد در سنین بالاتر در گله تفاوتی در عملکرد به وجود بیاید. اضافه شدن ۳ ساعت خاموشی نیز به نظر نمی‌رسد بر سلامت جوجه‌ها تأثیری داشته باشد، زیرا تفاوتی در میزان تلفات بین دو گروه مشاهده نشد.

جدول 1- عملکرد رشد جوجه‌های گوشتی در سن ۷ روزگی و ۱۴ روزگی

مزیت کاهش هزینه‌های انرژی
پژوهشگران توضیح می‌دهند که اگر این روش به‌طور گسترده مورد استفاده قرار گیرد، می‌تواند مصرف انرژی و هزینه‌های تولید مربوط به دوره گرماسازی (brooding) را در سطح سالن‌های پرورش یا شرکت‌های زنجیرهای یکپارچه کاهش داده و به بهبود پایداری کمک کند. کاهش طول روز می‌تواند مصرف انرژی را کاهش دهد، به‌ویژه در دوره گرماسازی که شدت نوردهی در بالاترین حد است. هرچند صرفه‌جویی برای یک گله به‌تنهایی ممکن است چشمگیر نباشد، اما با اجرای گسترده‌تر در سطح شرکت‌های زنجیرهای یکپارچه، می‌توان به کاهش قابل‌توجهی در مصرف برق دست یافت. برای مثال، صرفه‌جویی سالانه در هزینه‌های برق در ایالت آلابامای آمریکا با داشتن ۲۰ مجتمع پرورش جوجه گوشتی می‌تواند حدود 61،000 تا 245،000 دلار آمریکا باشد.

نکات کلیدی و قابل‌توجه
پژوهشگران تأکید کردند که از دیدگاه سلامت و عملکرد پرنده، باید اطمینان حاصل شود که توصیه‌های ارائه‌ شده بر پایه شواهد علمی و تحقیقات معتبر باشند. از دیدگاه تولیدکنندگان نیز، آن‌ها معتقدند که ارائه توصیه‌هایی ساده، قابل اجرا و مؤثر می‌تواند سبب افزایش پایبندی و اجرای بهتر این دستورالعمل‌ها در مزرعه شود.

خلاصهای از نکات کلیدی و قابل‌ برداشت از این مطالعه
•افزایش مدت زمان خاموشی (۴ ساعت در شبانه‌روز) بدون اینکه عملکرد جوجه‌ها را تحت تأثیر منفی قرار دهد، می‌تواند از همان روز اول جوجه‌ریزی اجرا شود.
•اجرای گسترده این روش می‌تواند مصرف انرژی و هزینه‌های تولید مرتبط با دوره گرماسازی را برای تولیدکنندگان را کاهش دهد و پایداری تولید را بهبود بخشد.
•تحقیقات آینده میتوانند به مقایسه عملکرد این دو برنامه نوری را تا زمان کشتار، بررسی تأثیر دوره‌های خاموشی طولانی‌تر (۶ یا ۸ ساعت) و همچنین بررسی تأثیر شدت نور و طول موج آن در ۷ روز نخست بپردازد.

نویسندگان:
1- کیوان جلوه (دانش آموخته دکتری تخصصی تغذیه طیور و مدیر واحد تحقیق و توسعه شرکت سپیدماکیان)
2- متین نداف فهمیده (دانش آموخته دکتری تخصصی تغذیه دام و کارشناس واحد تحقیق و توسعه شرکت سپیدماکیان)

منابع
ترجمه مقاله
Wedzerai, M. Darkness doesn’t hinder broiler chick growth. (2025). Poultry word.
براساس خلاصهای از مقاله:
Magee, C. L., Olanrewaju, H. A., Campbell, J., & Purswell, J. L. (2022). Effect of photoperiod on live performance in broiler chicks from placement to 14-days-of-age. Journal of Applied Poultry Research, 31(4), 100295.