I.T.P: علی حسینی - اکثر کارشناسان صنعت مرغداری و واحد های بزرگ تولیدی جوجه یکروزه، بر این موضوع، اتفاق نظر دارند که قیمت جوجه یکروزه به طور میانگین در سال 88 قیمتی مناسبتر از سال های قبل خود را دارد. اطلاعات نشان می دهد که میانگین قیمت جوجه یکروزه از 15 فروردین تا 1 بهمن سال 87 قیمتی معادل 3300 ریال و در سال 88 و در همان دامنه تاریخی 5400 ریال بوده است.
شکی نیست که هیچ قانون و عقل سالمی قبول نمی کند که قیمت جوجه یکروزه تا 10 سال آینده هیچ تغییری نکند و به همان میزان قبلی باقی بماند. توضیح چرا های آن هم بسیار واضح و شفاف است، قیمت کارگر، سوخت، نگهداری سالن های تولید کننده جوجه یکروزه، ورود علم در تولید، توسعه، قیمت نهاده ها، بازپرداخت وام بانک و سایر فاکتورهای مختلف که حتی در برنامه ریزی ها و طرح های توجیهی نیز محاسبه نمی گردد اما به یکباره از گوشه و کنار بازار خود را وارد سیستم هزینه های تولید می کند.
قیمت جوجه یکروزه، یکی از مسائل اصلی در قیمت تمام شده گوشت مرغ می باشد و چنانچه دولت تلاشی برای پایین نگاه داشتن قیمت گوشت می نماید، نمی تواند در برآورد قیمت نهایی گوشت مرغ از قیمت جوجه یکروزه غافل شود.
این به آن معنی نیست که دولت باید بر روی قیمت جوجه یکروزه نظارت داشته باشد، چرا که نه تولید کننده توان تعیین آن را دارد و نه مرغدار و نه حتی دولت. تجربه و آمار و اطلاعات نشان می دهد که تنها عامل تعیین قیمت جوجه یکروزه میزان عرضه و تقاضا می باشد.
دولت ( وزارت بازگانی ) بسیار تاکید دارد که تنظیم قیمت گوشت مرغ و تخم مرغ را به دست بگیرد، اما این خیال واهی است که بتواند این کار را به تکیه بر کنترل قیمت تولید محصول داخل کشور انجام دهد. تولید کننده گوشت مرغ درهیچ زمانی نمی تواند با جوجه 750 تا 800 تومانی و ذرت هر کیلو 286 تومان و کنجاله سویا هر کیلو 481 تومانی و متیونین هر کیلو 9550 تومان و ... هر کیلو گوشت مرغ را با قیمت 1500 تومانی وارد بازار کند، ولو با زور چوب و پلمپ و تخریب مرغداری و زندان رفتن و ... وزارتی که قیمت تمام شده تولید را مد نظر قرار نمی گیرد و از قیمت تمام شده محصول و نحوه محاسبه آن با خبر نیست و طبعاً هم نمی خواهد با خبر شود در این مواقع چگونه می تواند قیمت یک کیلو گوشت مرغ را تعیین کند؟ این سئوال هیچ زمان جواب قابل قبولی نخواهد داشت پس برای شنیدن آن صبر نمی کنیم. اما موضوع این است که تنظیم قیمت محصول نهایی به دست همین سازمان است، سازمانی که نام حمایت از تولیدکننده و مصرف کننده را به دوش می کشد و خود را تنها در قبال مصرف کننده موظف می داند. البته بسیار مناسب تر بود تا این وظیفه را به جای تنظیم بازار، تعیین قیمت بدون شرط اعلام می کردند.
زمانی که میزی برای مذاکره و توجیه نحوه محاسبه قیمت تمام شده وجود ندارد، توقعی هم برای تنظیم منطقی بازار نباید داشت. بنابراین، این تولیدکنندگان می باشند که باید حرکت های خود را طوری برنامه ریزی کنند که قبل از حرکت های ناموزون سازمان به اصطلاح تعزیرات ( حمایت از تولیدکننده و مصرف کننده ) تنظیم بازاری پوشالی و سوری ایجاد شود. تنظیم بازاری که در نهایت آن و بدون هیچ صلاحدید ملی، ناگهان در اوج میزان تولید، تیر خلاص به تولیدکننده زده می شود و محصول مصرفی ناگهان از کشورهای دیگر وارد ایران می شود و درعرض چند روز شعار مصرف محصول تولیدی داخل کشور و حمایت از تولیدات داخلی فراموش می شود. رئیس جمهور عزیز کشورمان باید از سازمان فوق تنها یک پرسش کند که چرا علی رغم دستورات و تاکیدات ایشان در راستای حمایت از محصولات داخلی و علی رغم افزایش تولید، ناگهان یک مصرف کننده و مشتری خوب برای کشورهای خارجی می شویم؟.
اما چندی است که با توجه به تمام تلاش دولت برای وارد کردن گوشت مرغ از برزیل، محموله قابل توجهی به صورت رسمی وارد ایران نشده است و اگر هم شده باشد نمی تواند یارای وزارت بازرگانی برای کاهش قیمت گوشت مرغ و نگهداری آن قیمت برای یک هفته پیاپی باشد. بنابراین در چند ماه آینده نیز قیمت را میزان تولید داخلی و مصرف داخلی تعیین می کند و وزارت بازرگانی باید تمام تلاش خود را بکند که قیمت محصولات اولیه برای تولید گوشت مرغ را کاهش بدهد، نه قیمت نهایی محصول را و برای این موضوع قیمت فروش بسیار پایین و مردم پسندی را پیشنهاد ندهد و اگر قصد چنین کاری را دارد تمام مصائب و مشکلات و قیمت تمام شده را به صورت دقیق مد نظر قرار دهد.
با توجه به اهمیت قیمت جوجه یکروزه ( از هر نژادی ) در قیمت نهایی گوشت مرغ و شفافیت این موضوع که وزارت بازرگانی نمی تواند قیمت واقعی این محصول را تعیین کند، به نظر شما قیمت واقعی هر قطعه جوجه یکروزه باید چه میزانی باشد که هم تولیدکننده از تولید آن سود منطقی بنماید و هم خریدار بتواند با خرید آن، محصولی ارزان را در طی سال تولید کند؟
جای هیچ پنهان کاری نیست که راز بقای واحدهای تولیدکننده جوجه یکروزه، با هر میزان تولید و با هر نام و نشانی در گروی بقای مرغداران در سراسر ایران می باشد. چنانچه فشاری بر مرغدار وارد شود، اولین حلقه تولید گوشت مرغ یعنی تولید کنندگان جوجه یکروزه متحمل فشار آن می شوند.
زمانی که قیمت جوجه یکروزه افزایش می یابد و بالای 600 تومان برای هر قطعه می شود، خطر پذیری واحد مادر برای فروش جوجه نیز افزایش می یابد. عواملی مانند نحوه تسویه حساب کشتارگاه ها با مرغدارها، بیماری هایی که همیشه وجود داشته و امسال به اوج خود رسید، افزایش سایر قیمت نهاده ها همه و همه دست به دست هم می دهند تا واحد تولید کننده جوجه یکروزه نحوه فروش خود را به صورت کاملا نقدی تغییر دهد و تمام تلاش خود را انجام می دهد که یا با مشتری های وفادار و مطمئن کار کند و یا واسطه های خود را بیشتر در سیستم فروش خود قرار دهد و نسبت به برطرف کردن نیازهای واسطه بیشتر فعالیت داشته باشد تا نسبت به نیازهای مرغدار.
بنابراین قیمت مرغ هم از نظر روانی و هم از نظر اقتصادی افزایش چشمگیرتری را نشان می دهد و قیمت روز به روز افزایش می یابد. حال در این میان افزایش بیماری ها و معدوم سازی در استان های مختلف کشور و اشاعه و توسعه آن و احساس کمبود گوشت مرغ و پیش بینی افزایش قیمت آن به برطرف کردن شک های مرغدار برای جوجه ریزی کمک دو چندان می کند تا با در نظر گفتن شرایط فوق و نگاهی به ایام عید فطر و مراسم ماه محرم و پس از آن عید باستانی و افزایش توان خرید گوشت مرغ توسط مردم، میل به جوجه ریزی در اوج خود قرار بگیرد و مرغدار اقدام به سفارش جوجه برای تاریخ های مشخص نماید.
تماس هایی که با دفاتر فروش جوجه گرفته می شود نشان از تقاضای بازار و کمبود جوجه در کشور می دهد و در همین نقطه حساس فرمول عرضه و تقاضا اثر خود را می گذارد و نمودار قیمت جوجه یکروزه موتور خود را برای رسیدن به سقف نمودار روشن می کند؛ اما این سقف کجاست؟ و مناسب ترین سقف در کجای این اعداد صفر تا بی نهایت می باشد؟
برای تولید یک عدد جوجه یکروزه هزینه های زیادی به تولید کننده تحمیل می شود که به شوق طعم شیرین سود آن ها را به دوش خواهد کشید. طعمی که برای رسیدن به آن زهرهای زیادی را باید نوشید و بعضا هم سودی در کار نیست و صرفا ذلالت می باشد. نباید فراموش کنیم لحظاتی را که مرغدار با دیدن روند نزولی قیمت جوجه یکروزه، در همان روز که باید جوجه در سالن خود خالی نماید، خرید خود را منتفی می کند تا شاید بتواند قیمت پایین تری را برای جوجه خود اعلام و یا خریداری نماید. تاریخ قیمت های جوجه یکروزه در سال 87 و 86 به هر قطعه 40 تومان تا 60 تومان هم رسیده بود و واحد تولید کننده جوجه یکروزه یا مجبور به معدوم نمودن جوجه تولیدی خود داشت و یا اینکه حاضر بود تا خریدار صرفا قیمت کارتن جوجه را پرداخت نماید اما جوجه در سالن انتظار در انتظار مرگ خود نباشد و این لحظات سخت ترین لحظات برای یک تولیدکننده است که در مقابل چشمان خود دفن شدن سرمایه خود را ببیند.
در مقابل زمان هایی را هم می بینیم که جوجه در اوج قیمت خود قرار دارد و مرغدار برای خرید جوجه، حاضر است هر منّتی را از هر شخصی به جان بخرد تا علی رغم قیمت بالا و عدم ثبات در قیمت گوشت مرغ و نا معلوم بودن آن، صرفا جهت پوشش هزینه های ثابت مزرعه پرورشی خود، اقدام به جوجه ریزی نماید. در همین زمان ها فروشندگان جوجه یکروزه به خون خواهی روزهای بد بازار درب اتاق فروش خود را می بندند و گویی نه مرغداری وجود دارد نه گوشتی قرار است تولید شود. در کل و در مجموع به چنین سیستم پر نوسانی می توان« نابسامانی در سیستم فروش جوجه یکروزه و تعیین نرخ آن» گفت.
هم اکنون چندی است که قیمت جوجه یکروزه در زمانی که به دست مرغدار می رسد از مرز 800 تا 820 تومان هم گذشته است. قیمتی که سود کلانی را روانه شماره حساب بانکی واحد های تولید کننده جوجه یکروزه می نماید و مرغدار را هر لحظه در نگرانی از قیمت گوشت مرغ نگه می دارد.
چندی پیش و دقیقا در زمانی که قیمت جوجه یکروزه به هر قطعه 700 تا 760 تومان رسیده بود، مهدی میرسلیمی - عضو هیات مدیره انجمن جوجه یكروزه – در مصاحبه خود با خبرگزاری دولتی ایسنا، گفت: در حال حاضر قیمت جوجه یك روزه به قیمت واقعی خود نزدیك شده است.
مسئله ای که در اینجا ایجاد سئوال کرد، این بود که انجمن جوجه یکروزه، قیمت واقعی جوجه را چقدر می داند که قیمت 700 تا 760 تومان را قیمتی نزدیک به واقعیت می داند؟ انجمن جوجه یکروزه به دنبال منافع 100 درصدی اعضای خود می باشد اما آیا این ملاحظات وجود دارد که با اعلام این قیمت به عنوان یک قیمت نزدیک به قیمت واقعی این انگیزه را بوجود نمی آورد که واحدها میزان تولید جوجه خود را با افزایش جوجه ریزی در فارم های مادر، افزایش دهند؟
آمار به دست آمده از منابع موثق نشان می دهد که تعداد فروش جوجه به گله های مادر و تولیدکننده جوجه یکروزه افزایش داشته است و این مسئله در این تاریخ به آن معنی است که نیمه دوم سال 1389 سالی سخت برای فروشندگان جوجه یکروزه می باشد و در سال آینده با کاهش قیمت جوجه خود را رونمایی خواهد کرد.
در پی سخنان این عضو هیات مدیره بر آن شدیم تا با تعدادی از واحدهای تولید کننده جوجه یکروزه مصاحبه هایی داشته باشیم.
آقای مهندس فارغی – رئیس هیات مدیره گروه تولیدی بهپرور با تجربه چندین سال فعالیت در انجمن صنفی تولیدکنندگان جوجه یکروزه – در اظهارات خود به عنوان تعیین یک قیمت مناسب برای هر قطعه جوجه یکروزه اعلام کرد: با توجه به قیمت تمام شده و در نظر گرفتن یک سود منطقی و متعادل و همچنین با نگاهی کوتاه به میزان ضرر و زیان های دوره های قبل و تخمین خسارت ها و سایر هزینه ها، مناسب است که قیمت جوجه از حداقل 500 تا 600 تومان در طول سال ثابت بماند. وی ضرورت برنامه ریزی سریع برای قیمت جوجه و ساماندهی و اتحاد بین تولیدکنندگان را یک رکن غیر قابل حذف برای ثابت نگه داشتن قیمت جوجه اعلام کرد.
همچنین آقای مهندس ابراهیم توکلیان – مدیر شرکت گروه تولیدی توکلیان – ( یکی از تولیدکنندگان جوجه یکروزه )، ضمن تایید مطلب فوق اظهار داشت حفظ یک قیمت مناسب در طول سال می تواند دامنه ریسک و یا خطرپذیری را برای تولید کننده و مرغدار کاهش دهد و واحدهای مادر آماده اند تا با یک سود منطقی و منظم در طول سال.اقدام به یک تولید برنامه ریزی شده نمایند، اما همه چیز منوط به ثبات قیمت است. وی اظهار داشت: هیچ کدام از واحد های مادر دوست ندارند و قبول ندارند که قیمت جوجه تا این اندازه افزایش داشته باشه چرا که مرغدارنیز باید بتواند با یک قیمت مناسب، تولید داشته باشد و قیمت 700 تومان تا 800 تومان برای یک مرغدار بسیار بالاتر از حد استاندارد می باشد.
وی نیز قیمت مناسب جوجه یکروزه را به شرط ثابت ماندن در طول سال بین 500 تا 550 الی 600 تومان دانست. وی اظهار داشت ثبات در این قیمت می تواند به مرغدار کمک کند تا بهترین و مناسب ترین برنامه را برای تولید خود پایه ریزی نماید و در عین حال حاشیه امنیت سرمایه گذاری واحد های مادر را بالا می برد.
همچنین در مذاکره با چند واحد تولیدی که تاکید داشتند نام آنها اعلام نشود، اظهار داشتند، در این وضعیت که قیمت جوجه یکروزه روند افزایشی دارد و بعضی از مرغدارها برای به دست آوردن جوجه هر کاری می کنند ، تعدادی واسطه جوجه های 3 منفی را خریداری و با نام 4 منفی و با افزایش قیمت 100 الی 150 تومانی به دست مرغدار می رسانند و به ازای آن هم سند و ضمانت نامه بانکی دریافت می کنند.
اگر این وضعیت به این شکل ادامه پیدا کند شاهد از هم گسیختگی اوضاع جوجه در صنعت مرغداری می شویم و کنترل و امور مدیریتی برای انجمن جوجه یکروزه بسیار سخت تر از شرایط فعلی می شود. هر چند سکوت طولانی مدت و رها کردن اوضاع به امید آرامش خود به خودی در این صنعت می تواند چاره ساز باشد و زمان آن مشخص نیست و سرانجام اوضاع را برای مرغدار و واحدهای تولیدکننده جوجه یکروزه بدتر خواهد کرد و مسئول آن، سکوت هایی است که در زمان حال شاهد آن هستیم.
مناسب و به جا می باشد که در نقطه ای به این اوضاع پایان دهیم و با همان اتحادی که باعث شده اوضاع قیمت جوجه یکروزه به این نقطه برسد، جلوی این افزایش گرفته شود تا شرایط به یک شرایط مطمئن تر و قابل اعتمادتری برسد.